Evde Kal & Makale Oku

TÜRK ADALET SİSTEMİNDE YENİ NORMAL

Korona Virüs (COVID-19 dünyada çok sayıda insana bulaşan, hızla yayılan ve ülkemizde de olumsuz etkilerini gösteren solunum yolu bulaşıcı hastalığıdır. Hastalık yüksek riski nedeniyle Dünya Sağlık Örgütü tarafından “pandemi” olarak kayıtlara geçmiştir. Söz konusu virüsün ülkemizde de görülmesi üzerine hem salgın riskinin ortadan kaldırılması hem de bireylerin salgından korunmasını önlemek amacıyla başta Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı olmak üzere, görev ve yetki alanı çerçevesinde çeşitli kurum ve kuruluşlarca birçok idari tedbir alınmıştır. Bu kapsamda 26.03.2020 tarihinde yayımlanan Resmi Gazete de “duruşma, müzakere ve keşiflerin 30.04.2020 tarihine kadar ertelenmesine” karar verilmiştir. İlerleyen süreçte vaka riskinin artması ile birlikte duruşmalar, müzakereler ve keşifler yeniden 15.06.2020 (bu tarih dahil) tarihine uzatılmıştır.

Ayrıca, Adalet Bakanlığı tarafından yayımlanan 31.05.2020 tarihli yeni çalışma esasları kılavuzunda COVID-19’a ilişkin olarak bir kısım tedbirler alınmıştır. Kılavuz kapsamında; adliyelerde maske takılması, işi olmayan kişilerin adliyeye alınmaması, ateş ölçümü, düzenli temizlik, duruşmaların azaltılması, ödemelerin EFT veya havale olarak yapılması, merkezi havalandırma sisteminin kullanılmaması, yaygın UYAP kullanımı şeklinde tedbirler alınmıştır. Ancak, bu tedbirlerin başında ilk olarak adliyelerdeki insan yoğunluğunu azaltmak için “sanal duruşma” sistemine geçilmesi önem arz etmektedir.

İçinde bulunduğumuz bu mevcut durum her ne kadar bireylerin sağlığı açısından önem arz etse de duruşmaların ertelenmesi adliyelerin mevcut durumda birikmiş olan iş yükünün daha da artmasına sebebiyet vermektedir. Zira, erteleme ile birlikte derdest dosyaların karara çıkma süresi uzamış olup, bu durum adaletin geç gelmesine sebebiyet vermektedir. Adalet Bakanlığı tarafından, hem mevcut yargı sistemindeki tıkanıkların giderilmesi hem de tarafların mağdur olmasının engellenmesi amacıyla “sanal duruşma” sisteminin hayata geçirilmesi gerekmektedir. Bu sistem ile birlikte, avukatlar adliyeye gelmeden duruşmalara katılabilecek ve adliyelerdeki insan yoğunluğunu gözle görülür şekilde azalacaktır. Dünyada sanal duruşmaların uygulandığı örnekler aşağıda yer almaktadır.

Sanal Duruşma Örnekleri ;

1.Çin        : İnternet üzerindeki anlaşmazlıklar üzerine uzmanlaşmış ilk mahkeme Çin’de açılmıştır. Çin Yüksek Halk Mahkemesi tarafından yapılan açıklama ile başkent Pekin ve Guangzhou’da iki yeni internet mahkemesi kurulduğunu duyurulmuştur. Ülke genelinde video konferans yöntemiyle gerçekleştirilen mahkemelerde derdest dosyaların çok daha hızlı şekilde sonuçlandırılması hedeflenmektedir.[1]

2. ISTAC      : İstanbul Tahkim Merkezi tarafından korona virüs sürecinde hem taraflara hem de hakemlere kolaylık sağlanması amacıyla “Çevrimiçi Duruşma Usul ve Esasları” yayımlanmıştır. On maddeden oluşan usul ve esaslar uyarınca; taraflardan birinin talebi üzerine veya hakem tarafından uygun görülmesi durumunda, duruşma veya toplantılar video konferans veya telekonferans yöntemi ile yapılabilecektir.[2]

3. ABD, Texas : Amerika’da Covid-19 sebebiyle yapılamayan duruşmalar Zoom ve Youtube uygulaması ile gerçekleştirilmektedir. Mahkeme faaliyetlerini kolaylaştırmak için Mahkeme İdare Ofisi ve hakimlere Zoom ve YouTube aracılığıyla mahkeme işlemlerini düzenleme ve sunma olanağı sağlanmaktadır. Ayrıca başarılı bir duruşma gerçekleşmesi için uyulması gereken kurallar da  (kıyafet düzeni, kamera açısı vs.) açıkça yazılmıştır.[3]

4. Ruanda, Doğu Afrika   :Afrika ülkesi Ruanda’da yeni tip Covid-19 önlemleri kapsamında sokağa çıkma yasağı kararı alınması nedeniyle mahkemeler, internet üzerinden yapılmaya başlamıştır. Ruanda Yargı Sözcüsü Harisson Mutabazi’nin açıklamasında, “Covid-19’un yayılmasını önlemek amacıyla bazı önlemler alındığını ve yargıçların görevlerine online olarak devam ettiğini” belirtmiştir. Mahkemelerde video konferans yönteminin kullanıldığı ve bunun başkent Kigali ile ülkenin farklı yerlerindeki bazı mahkemelerde yürütüldüğünü de belirtmiştir.[4]

5. İngiltere, Birleşik Krallık : Birleşik Krallıkta da Covid-19 sürecinde yeni düzene uyum sağlanmış ve duruşmaların elektronik ortamda yapılması için çeşitli çalışmalar yürütülmüştür. Ceza Mahkemeleri de dahi olmak üzere duruşmalar dijital platforma taşınmıştır.[5]

Elektronik duruşmalar için kullanılan yöntemler ise; telekonferans, video konferans olup, kullanılan uygulamalar ise; BTMeetMe, Skype for Business and Cloud Video Platform (CVP) şeklindedir. Ayrıca belirtmek gerekir ki, bu aplikasyonlardan ücretsiz olarak yararlanılmaktadır. Yine, İngiltere’de Ankara Anlaşması’yla ilgili değişikliklerin geriye dönük uygulanmasına karşı açılan davada, temyiz duruşması yeni tip Covid-19 salgını nedeniyle video bağlantısıyla gerçekleştirilmiş olup, taraflar duruşmaya evlerinden canlı bağlantı yöntemi ile katılmışlardır.

6. Avustralya : Avustralya’da hali hazırda e-duruşma sistemi uygulanmaktadır. Bu sistemin avantajları olarak, tüm katılımcıların ve yargı üyelerinin duruşma öncesinde ve sırasında ilgili belgelere 24 saat gerçek zamanlı erişime sahip olması; e-duruşma ortamındaki belgeler tamamen aranabilir olduğundan anahtar kelimeleri kolayca ve hızlı bir şekilde arama imkânına sahip olunması, uzakta olan katılımcılar (tanıklar vs.) için gerçek zamanlı katılım sağlanabilmesi olarak belirtilmiştir. Süreç normal yapılan duruşmalar gibi olup, sadece belgelerin elektronik mahkeme sistemine elektronik olarak sunulması ve görüntülenmesinin yanı sıra gerçek zamanlı olarak uzaktan katılımın sağlamasıdır.[6]

7. Fransa     : Covid-19 virüsü sebebiyle aşağıdaki şekilde önerilerde bulunmuştur.

  • Mahkemelerin halka kapalı olarak gerçekleştirilmesi,
  • Acil görülmesi gereken davalar için daha geniş alanların, mahkeme salonlarının kullanılması,
  • Video duruşmaları yolu ile tutukluların serbest bırakılmalarının sınırlandırılması,[7]

8. Fas        : Cezaevlerinde tutulan ve uzaktan sorgulanan tutuklular için video konferans aracılığı ile duruşmaların düzenlenmesi mümkün kılınmıştır. Bu sistemin kullanılmasının en büyük amacı yargıda sürekliliğin sağlanmasıdır.[8]

9. Hollanda   : 24 Nisan 2020’de yürürlüğe giren “COVID-19 Adalet ve Güvenlik Geçici Hükümleri” yasası ile birlikte tüzel kişilere elektronik ortamda toplantı ve finansal raporlama imkânı sağlanmıştır. Kısacası, şirketler genel kurul görüşmelerini sanal olarak yapabilmekte ve kararların tescili için yayıma gerek bulunmamaktadır.[9]

Bu kapsamda, olası salgın durumlarında karşı tarafların mağduriyetlerinin önlenmesi adına duruşmaların sanal olarak yapılabilmesi için gerekli bilişim alt yapısının oluşturulması gerektiği kanaatindeyiz. Zira, geç gelen adalet adalet değildir.


[1] https://tr.euronews.com/2018/07/28/cin-de-internet-mahkemelerinde-uzaktan-baglantiyla-durusma-donemi

[2] https://istac.org.tr/uyusmazlik-cozumu/tahkim/istac-cevrimici-durusma-usul-ve-esaslari/

[3]https://www.news-journal.com/news/local/video-conferencing-helps-gregg-county-courts-keep-cases-moving/article ec372c60-6f7b 11ea-8148-8b5e20a0c448.html

https://www.txcourts.gov/programs-services/electronic-hearings-with-zoom/

[4] https://www.haberler.com/ruanda-da-mahkemeler-kovid-19-nedeniyle-online-13155598-haberi/

[5] https://www.gov.uk/guidance/hmcts-telephone-and-video-hearings-during-coronavirus-outbreak

https://www.judiciary.uk/wp-content/uploads/2020/04/20200331-Court-of-Protection-Remote-Hearings.pdf

[6] https://www.lawinorder.com.au/blog/september-2018/how-etrials-are-changing-australia-s-judicial-syst

[7]https://www.rue89strasbourg.com/tribunal-vide-policiers-masques-audience-en-visio-a-strasbourg-la-justice-en-periode-de confinement-174841

[8] https://www.medias24.com/proces-par-visioconference-accueil-reticent-chez-les-avocats-9940.html

[9] https://wetten.overheid.nl/BWBR0043413/2020-04-24


DAHA FAZLA BİLGİ İÇİN MAKALE YAZARINA DANIŞABİLİRSİNİZ

Yalçın & Toygar Hukuk Bürosu

Kabatas-Setustu, Inebolu Sok. No:25 Ada Apt. D.11 34427 Istanbul

+90 212 293 09 09

Email : info@yttlaw.com

www.yttlaw.com

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir