Evde Kal & Makale Oku

COVID-19 SALGINININ DENEME SÜRELİ İŞ SÖZLEŞMELERİNE ETKİSİ

Deneme Süreli İş Sözleşmesi Ne Demektir?

Deneme süreli iş sözleşmesi, işçinin çalışma şartlarını görmesi, sözleşme ile üstlenilen işin somut duruma uygunluğu ve işi yapabilme becerisini anlaması, işverenin ise işçinin sözleşme ile üstlendiği işi yapabilme yeteneğini verimini, ölçmesi amacıyla ve -toplu iş sözleşmeleri hariç- en çok iki aya kadar kararlaştırılan deneme süresini içeren sözleşmelerdir. Deneme süreli iş sözleşmesinin en önemli özelliği, tarafların deneme süresi içinde bildirim öneline uymaksızın ve tazminatsız olarak iş sözleşmesini feshedebilmeleridir.

Deneme süreli iş sözleşmesi, doğrudan kanundan kaynaklanmamakta olup; bir iş ilişkisi bakımından deneme süresinin varlığının kabul edilebilmesi, iş sözleşmesinde buna dair yazılı düzenleme yapılmış olmasına bağlıdır.

7244 Sayılı Kanun ile İşverenlere Getirilen Fesih Sınırlaması

Covid-19 salgını neticesinde 17.04.2020 tarihinde yayımlanan 7244 sayılı Kanun’un 9. maddesi ile 4857 sayılı İş Kanunu’na eklenen “Geçici Madde-10”da; maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay süreyle “haklı sebep” dışında işverenler tarafından kanun kapsamında olup olmadığına bakılmaksızın hiçbir iş veya hizmet sözleşmesinin feshedilemeyeceği, bu düzenlemeye aykırı olarak iş sözleşmesini fesheden işveren veya işveren vekillerine idari para cezası uygulanacağı açıkça düzenlenmiştir. 7244 Sayılı Kanun’un ilgili 9. maddesi yayım tarihinde, yani 17.04.2020 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Uygulamada ortaya çıkabilecek sorunlardan birisi; 17.04.2020 tarihi itibarıyla “deneme süresi” içerisinde olunan iş sözleşmelerinin akıbetidir.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 15. maddesinin 2. fıkrası her iki tarafın deneme süresi içinde bildirim öneline uymaksızın ve tazminatsız olarak iş sözleşmesini feshedebileceğini açıkça düzenlemektedir. Ancak yeni düzenleme ile, İşveren taraf bakımından deneme süresi içerisinde bulunan işçilerin iş sözleşmelerini feshedebilme imkanı ortadan kaldırılmış görünmektedir. Zira 7244 sayılı Kanun’da bu duruma ilişkin herhangi bir açık düzenleme getirilmediği de ortadadır.

Getirilen üç aylık yasak süresi bitiminde, -toplu iş sözleşmeleri için söz konusu olabilecek istisnai durumlar hariç olmak üzere- taraflar arasında kararlaştırılan deneme süresi her halde dolmuş olacaktır. Sözleşmeye deneme süresi konulmasının amacı; işçinin mesleki bilgi ve becerisini, çalışma şekli ile işyerine uyumu ve davranışlarını öğrenme bakımından işverenin; iş yerindeki uygulamaları görme, uyum sürecini değerlendirme ve gerektiğinde sözleşmeden kolayca kurtulabilme imkanı bakımından işçinin haklı menfaatlerini korumak olduğu düşünüldüğünde, yeni düzenleme ile özellikle İşveren tarafının haklı menfaatinin göz ardı edildiği sonucuna varılmaktadır.

7244 Sayılı Kanun’a göre işveren, deneme süresi içerisinde olan işçiyi ücretsiz izne ayırır ise bu durumda deneme süresi işleyecek midir?

7244 Sayılı Kanun ile 4857 sayılı İş Kanunu’na eklenen Geçici 10. Madde ile işverenlere işçileri 17.04.2020 tarihinden itibaren 3 ay süreyle tamamen veya kısmen ücretsiz izne ayırma imkanı getirilmişti. Deneme süresinde olan işçileri de 7244 Sayılı Kanun’da yer alan bu imkan dahilinde ücretsiz izne ayırmanın önünde kanuni bir engel bulunmamaktadır.

Ücretsiz izne ayrılan işçinin iş sözleşmesi bu süre zarfında “askıda” kabul edilmekte ve ücretsiz izinde geçen süreler kıdem tazminatına esas süre bakımından dikkate alınmamaktadır. Buna karşın deneme süresi, kıdem süresine eklenmektedir. Buradan yola çıkarak; kıdem süresinden dışlanan ücretsiz izin döneminde deneme süresinin de askıda olacağı, ücretsiz izin bitiminde kaldığı yerden işlemeye devam edeceği ve böylece kıdem süresine dahil edileceği sonucuna ulaşılmaktadır.

Netice olarak,

  • İşverenler bakımından; 7244 sayılı Kanun ile, 17.04.2020 itibarıyla halihazırda deneme süreli işçi çalıştıran işverenlerin deneme süresinde bildirimsiz ve tazminatsız fesih hakkını kullanması imkanının üç ay süreyle dolaylı olarak ortadan kaldırıldığı anlaşılmaktadır. Yasak süresince İşverenler aynı şekilde haklı sebep dışında deneme süresindeki işçilerin iş sözleşmelerini feshedemeyeceklerdir. Yasak süresi geçtikten sonra ise -toplu iş sözleşmeleri hariç- deneme süresi tamamlanmış olacağından ancak genel hükümlere göre iş sözleşmelerini fesih imkanı söz konusu olabilecektir.
  • İşçiler bakımından ise; 7244 sayılı Kanun ile getirilen yeni düzenlemede işçilerin tek taraflı olarak işten ayrılmalarına dair herhangi bir sınırlama bulunmadığından, deneme süresi içerisinde iş sözleşmelerini bildirimsiz ve tazminatsız olarak feshedebilecekleri söylenebilir.
  • Bunun yanında, 17.04.2020 tarihinden sonraki üç aylık süre içerisinde yapılacak deneme süreli iş sözleşmeleri bakımından ise, deneme süresinin son gününün yasak süresinin son gününden sonraki gün ve sonrasına denk geldiği halde bildirimsiz ve tazminatsız fesih imkanının kullanılabileceğini söylemek yanlış olmayacaktır. Ancak 4857 sayılı İş Kanunu’na getirilen Geçici Madde-10’da yer alan bu sürenin altı aya kadar uzatılabileceği göz ardı edilmemelidir.

DAHA FAZLA BİLGİ İÇİN MAKALE YAZARINA DANIŞABİLİRSİNİZ

Yalçın & Toygar Hukuk Bürosu

Kabatas-Setustu, Inebolu Sok. No:25 Ada Apt. D.11 34427 Istanbul

+90 212 293 09 09

Email : info@yttlaw.com

www.yttlaw.com

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir